Achtergrond
Waarom rondtrekkende veehouders het hardst worden getroffen door de droogte
Hongersnood dreigt voor meer dan 10 miljoen mensen in Oostelijk Afrika. Wordt deze ramp alleen veroorzaakt door uitblijvende regenval, of zijn er achterliggende, structurele oorzaken die de veehouders in hun levensonderhoud bedreigen? “De rondtrekkende veehouders vinden steeds meer belemmeringen op hun pad als ze in perioden van droogte naar streken trekken waar hun vee kan grazen en drinken,” stelt Inge Barmentlo van Cordaid.
In de droge gebieden van oostelijk Afrika zijn meer dan 20 miljoen mensen voor hun levensonderhoud afhankelijk van pastoralisme. Dit is een vorm van veeteelt waarbij de seizoensgebonden veetrek een van de belangrijkste strategieën is om met de droge perioden om te gaan. Hierdoor zijn rondtrekkende veehouders in staat hun kamelen, koeien en geiten te laten overleven, ook in de droge perioden. Maar deze overlevingsstrategie lijkt nu niet te werken.
Overheidsbeleid en conflict belemmeren rondtrekkende veehouders
Waarom is deze groep zo kwetsbaar geworden voor de droge perioden? Veel analyses leggen de nadruk op natuurlijke oorzaken, zoals klimaatverandering. Veel minder wordt het accent gelegd op inperkend overheidsbeleid en geweldadige conflicten die het leven van de veehouders moeilijk maken. Op regenval hebben we geen invloed, maar wel op overheidsregels. Juist hier ligt de mogelijkheid om de situatie van de mensen in de droge gebieden te verbeteren.
Veetrekroutes geblokkeerd
De vee-migratieroutes zijn in de droge periodes essentieel om toegang te krijgen tot reserve graasgronden en strategische waterbronnen. Sommige overheden staan de veehouders niet toe de (vaak grensoverschrijdende) veetrekroutes te volgen waardoor veel dieren sterven. Ook conflicten verhinderen de veetrek. Zo blokkeren de conflicten in Somalië de rondtrekkende veehouders uit Kenia en Ethiopië de toegang tot de graasgronden, waar zij in droge perioden normaliter naar toe gaan. Ook de conflicten in de Ogaden regio in Ethiopië verhinderen de veehouders om de graasgebieden daar te bereiken.
Daarnaast wordt in de ruimtelijke planning geen rekening gehouden met belangrijke graasgronden, waterreserves en veetrekroutes. Hierdoor vestigen mensen en bedrijven zich in gebieden die ‘leeg’ lijken, maar deze zijn voor de veehouders essentieel. Juist in de droge periodes zijn deze gebieden voor het vee van groot belang om te kunnen overleven.
Economische waarde onderschat
Veel overheden erkennen de economische waarde en de waarde voor de voedselproductie van pastoralisme niet of nauwelijks. Zij geven de voorkeur aan grootschalige buitenlandse investeringen in bijvoorbeeld geïrrigeerde landbouw of safariparken. Zo verdwijnen grote stukken graasland in lange termijnconcessies voor landbouwbedrijven.
Verder investeren overheden nauwelijks in de leefgebieden van de rondtrekkende veehouders en in hun veeproductiesysteem: pastoralisme. De overheidsinvesteringen in basisvoorzieningen (zoals onderwijs, infrastructuur, gezondheidszorg en strategisch geplaatste watervoorzieningen) zijn minimaal vergeleken met ander gebieden. Investeringen in een goede marketing structuur voor de veehandel (juist van groot belang wanneer extreme droogte dreigt en de veeproducenten snel hun vee willen verkopen) zijn marginaal.
Lobby en rampenpreventie
Het is lastig voor de veehouders het tij te keren. Zij hebben weinig politieke invloed: ze wonen verspreid in afgelegen gebieden, ver van de politieke machtscentra en bovendien bestaan er veelvooroordelen over hun manier van leven. SHO-leden zoals Cordaid Mensen in Nood verstrekken niet alleen noodhulp maar we richten ons ook op achterliggende oorzaken. Bijvoorbeeld door de lobby van de rondtrekkende veehouders naar hun eigen overheid en naar de internationale politiek te ondersteunen. Maar ook door de kwetsbaarheid van mensen voor rampen te verkleinen, onder andere door de aanleg van strategische watervoorraden.
Meer informatie:
www.giro555.nl
Kenya food crisis photostream (Flickr.com)
Giro 555 op Facebook
Giro 555 op twitter
Bezoek ons ook op: